Zelfstandigenwet: dit zijn de zorgen van freelancejournalisten

De nieuwe Zelfstandigenwet moet freelancers en hun opdrachtgevers meer zekerheid bieden. Maar het wetsvoorstel roept ook vragen op. Vooral de eis om voor minstens drie opdrachtgevers te werken, de verplichte financiële voorzieningen en de regels rond de urenfacturatie baren de freelance journalisten zorgen. Dit blijkt uit een rondvraag van de NVJ onder haar leden.

De overheid heeft de langverwachte conceptwet Zelfstandigenwet gepresenteerd. Deze bevat criteria voor de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets waarmee je zekerheid vooraf krijgt over je status als zelfstandige; de zogeheten ‘veilige haven’.  De NVJ is hier voorzichtig positief over. Door de onduidelijkheid over de huidige regels waren veel opdrachtgevers terughoudend geworden met het inhuren van freelancers. Meer zekerheid is daarom belangrijk voor zelfstandige (foto)journalisten. Tegelijkertijd mogen de nieuwe regels geen onnodige belemmeringen opwerpen.

Via een internetconsultatie heeft iedereen op het wetsvoorstel kunnen reageren. De NVJ vroeg leden daarom welke zorgen en knelpunten zij zien na deze uitleg: Nieuwe zzp-wet in de maak: wat betekent dat voor jou? - Nederlandse Vereniging van Journalisten

De oproep leverde veel reacties op. Daaruit kwamen drie belangrijke knelpunten naar voren, die de NVJ heeft meegenomen in haar reactie op het wetsvoorstel.

1. Drie opdrachtgevers: In een sterk geconcentreerde mediasector werken freelancers vaak voor verschillende titels die onder dezelfde uitgever vallen. Daardoor kan het lastig zijn om aan de eis van drie afzonderlijke opdrachtgevers te voldoen. Ook voor freelancers die in deeltijd werken, kan het moeilijk zijn om een derde opdrachtgever te vinden of opdrachten te combineren.

2. Verplicht bedrag besteden aan voorzieningen: Er moet aandacht komen voor zelfstandigen die in deeltijd werken en daarmee op een andere manier voorzien zijn in het afdekken van ondernemersrisico’s. Een verplichte besteding aan aanvullende voorzieningen houdt daar onvoldoende rekening mee.

3. Urenfacturatie: Volgens de toelichting kunnen freelancers die uitsluitend gewerkte uren factureren buiten de ‘veilige haven’ vallen, omdat zij geen financieel risico zouden lopen. Die redenering klopt niet. Ook freelancers die op uurbasis werken en achteraf via nacalculatie extra gewerkte uren in rekening brengen, lopen allerlei ondernemersrisico’s. De manier waarop iemand factureert, mag daarom op zichzelf geen reden zijn om een freelancer uit te sluiten van de ‘veilige haven’.

• Lees de aanbevelingen van de NVJ voor de Zelfstandigenwet

Enkele reacties:

‘Op dit moment schrijf ik gemiddeld voor zes verschillende magazines en websites met een eigen hoofdredacteur/opdrachtgever. Echter, ze zijn van één uitgever. 

'Ik voldoe (ruimschoots) al tientallen jaren aan alle voorgestelde eisen maar op het onderdeel 'meer dan 3 opdrachtgevers' voldoe ik in de praktijk ook, maar formeel (één uitgever dus een rechtspersoon) dus niet. Daar zou ik mee in de knel komen.'

‘Ik werk parttime als freelancer en daarnaast ben ik moeder. Ik doe er dus geen ander werk naast. Op dit moment heb ik daardoor twee opdrachtgevers, daarmee zijn mijn werkuren ook echt vol, er kan moeilijk wat bij. Ik werk wel volledig zelfstandig, ik draag zelf onderwerpen aan, bepaal zelf wanneer ik het lever en in de basis ook wat ik wel en niet doe. Moet ik een derde opdrachtgever hebben, dan zou ik eigenlijk niet weten wanneer het moet, aangezien ik het hier echt druk genoeg mee heb. Mijn punt is dus eigenlijk: er moet rekening worden gehouden met mensen die parttime werken, anders sluit je deze groep uit, terwijl het juist voor werkende ouders of mensen die niet volledig kunnen werken een hele fijne werkwijze is.’

 ‘Als je dus uitsluitend uren factureert, mag je niet in de veilige haven. Onwenselijk, want ik voldoe aan alle criteria voor zelfstandig ondernemer, maar ik factureer ook mijn uren, soms achteraf. Deze nacalculatie maakt mij volgens deze wetgeving geen echte ondernemer die in de veilige haven mag. Dat lijkt mij nogal ongewenst en onredelijk.’