De freelancers

Het aantal freelance journalisten is afgelopen jaar gekrompen. In het derde kwartaal van 2025 telt Nederland 6549 journalistieke zzp’ers. Dat is ruim 2% minder dan een jaar eerder. Toen waren het er nog 6684. De groep freelancers krimpt al langer: in de afgelopen 2,5 jaar stopte 8% van de freelance journalisten ermee.

Het zijn vooral fulltime freelancers die er de brui aan geven. Tussen Q3 2024 en Q3 2025 kromp die groep met 3,4%. Tegelijkertijd nam het aantal parttime freelancers met bijna 2,8% toe. Freelancen is voor een steeds grotere groep iets wat ‘erbij’ wordt gedaan: werk naast een andere baan, in de journalistiek of elders.

Het effect van de handhaving op schijnzelfstandigheid

De terugloop in fulltime freelancers wordt (in ieder geval deels) veroorzaakt door het feit dat de Belastingdienst sinds de start van 2025 handhaaft op schijnzelfstandigheid. Met name grote journalistieke organisaties namen daardoor een deel van hun zzp’ers in loondienst.

1,9% van de freelancers geeft aan het afgelopen jaar deels in loondienst te zijn getreden: ze zijn nog steeds werkzaam als zelfstandige, maar hebben naast hun zzp-bestaan een parttime baan in loondienst. Dat betreft met name freelancers in de schrijvende en audiovisuele hoek. Hoe groot de groep is die volledig in loondienst is gegaan, is niet exact bekend.

Door de handhaving op schijnzelfstandigheid verliezen freelancers ook opdrachten: één op de zes heeft daar last van. Drie op de tien (29,3%) stelt dat opdrachtgevers bang zijn om zzp’ers in te huren. Ruim één op de zes freelancers (17,4%) vindt de regels rondom freelancen zelf onduidelijk.

Radio- en tv-freelancers worden het hardst getroffen, gevolgd door de schrijvende zzp’ers. Fotofreelancers hebben het minst last van de handhaving (visualisatie 7). Bijna één op de twintig freelancers (4,7%) overweegt de overstap naar volledig loondienst.

Een bijeffect van de handhaving op schijnzelfstandigheid: freelancers hebben in 2025 vaker voorzieningen getroffen tegen arbeidsongeschiktheid en voor hun oude dag. 66,8% heeft een arbeidsongeschiktheidsregeling (2024: 66,2%). En 84,1% heeft iets geregeld voor zijn of haar oude dag (2024: 82,5%). Van de freelancers die deze zaken niet hebben geregeld, zegt circa de helft dat dit komt doordat ze dat niet kunnen betalen.

Het aandeel freelancers dat via een parttime dienstverband verzekerd is voor arbeidsongeschiktheid is gestegen van 1,2% in 2024 naar 6,1% in 2025. Ook het aandeel freelancers dat via een parttime werkgever een oudedagsvoorziening opbouwt nam fors toe: van 2,2% in 2024 naar 5,6% in 2025. Toch blijft zelf geld opzij zetten voor beide categorieën het populairst onder freelancers.

Vrouwen in de meerderheid (maar niet in alle disciplines)

Freelance journalisten zijn gemiddeld zeventien jaar aan het werk als zelfstandige. Over de hele sector zijn de vrouwen in de meerderheid (51,9% is vrouw, 48% man, de rest identificeert zich anders). Dat wijkt af van andere sectoren: van álle zzp’ers in Nederland is 60% man.

Er zijn wel verschillen tussen de disciplines. De fotojournalistiek is een mannenwereld: acht op de tien fotofreelancers is man. Bij radio en tv zijn mannen ook in de meerderheid (62,1%). Onder schrijvende freelancers is het merendeel vrouw (53%).

In de hele sector geldt: hoe jonger de freelancers, hoe vaker zij vrouw zijn. In de groep 31-40 jaar is twee derde deel vrouw. In de leeftijdsgroepen daarboven wordt het aandeel vrouwen steeds kleiner. De enige uitzondering: bij 30-minners zijn freelancers vrijwel even vaak man als vrouw.

Freelancers wonen bovengemiddeld vaak in de Randstad. Twee op de drie komt uit Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht. Volgens het rapport Een decennium zzp-dossier in feiten en inzichten van ZiPconomy is dat onder alle branches 53%.

Freelancers zijn over het algemeen erg tevreden

De freelancer is over het algemeen blij met het zelfstandigenbestaan. Bijna 85% van de journalistieke zzp’ers is (zeer) tevreden met zijn leven als freelancer. Vooral werkplezier en vrijheid scoren hoog: negen op de tien is daar (zeer) tevreden over. Voor 57,5% was vrijheid ook de reden om zelfstandige te worden. Een vijfde deel (21,4%) ziet zichzelf als gedwongen freelancer (2024: 25,7%).

Het beeld van de freelancer als eenzame einzelgänger klopt niet. Hoewel zes op de tien freelancers vrijwel niet samenwerkt met andere zzp’ers, wil bijna één op de drie (29,2%) meer contact met anderen. Onder jongeren is die wens sterker (41,9%). Freelancers die al samenwerken voelen zich sterk verbonden met andere freelancers.

De relatie met de opdrachtgever is vaak goed: 81% van de freelance journalisten is daar (zeer) positief over. Maar met de tarieven die die opdrachtgevers aan hen betalen, zijn freelancers minder blij. Hoewel de groep die (zeer) tevreden is met de tarieven in 2025 iets groter is dan in het jaar ervoor, vindt nog altijd 39% de tarieven (veel) te laag.

Jonge freelancers zijn beduidend kritischer: onder de 30-minners vindt de helft de tarieven te laag. Jongeren zijn ook het minst vaak tevreden met het freelanceleven: onder hen is een kwart (zeer) ontevreden over het leven als zelfstandige. Ook in andere branches zijn jongere zzp’ers minder vaak tevreden met het zzp-bestaan, blijkt uit de Zelfstandigen Enquête Arbeid (ZEA), een onderzoek van TNO en het CBS.

Ook buitenlandcorrespondenten zijn aanzienlijk minder tevreden met hun betaling dan gemiddeld is onder de freelancers. Het overgrote deel van hen (84,9%) werkt freelance. Ruim de helft van de freelance buitenlandcorrespondenten (62,7%) vindt de beloning (zeer) onvoldoende. Slechts één op de tien (10,8%) vindt de beloning (zeer) goed.

Het overgrote deel van de buitenlandcorrespondenten (84,91%) werkt als freelancer. Toch vindt vrijwel geen enkele correspondent (2,83%) dat het zzpschap de meest passende constructie is voor dit werk. Correspondenten voelen zich geregeld niet of nauwelijks gesteund door hun redactie (25,5%) en drie op de tien vindt het werk (zeer) zwaar.

Inkomen stijgt, maar kan de inflatie niet bijbenen

Journalistieke freelancers hadden in 2024 een gemiddeld belastbaar inkomen van 40.710 euro (meest recente cijfers op het moment van schrijven). Dat is een stijging van 2,7% ten opzichte van 2023 (toen: 39.650 euro). Die lichte stijging kan de inflatie van 3,3% in 2024 echter niet bijbenen. Freelancers zijn er daardoor gemiddeld 0,67% in koopkracht op achteruit gegaan.

Een groot deel van de freelancers (62%) heeft een belastbaar inkomen onder het modale inkomen van 44.000 euro bruto. Ruim één op de drie komt onder het minimumloon uit, al is dat een kleine verbetering ten opzichte van 2023. Toen zat 36,8% onder het minimumloon.

Journalistieke zzp’ers halen opnieuw meer inkomen uit niet-journalistiek werk. In 2024 komt gemiddeld 64,5% van het inkomen uit journalistiek werk. In 2023 was dat nog 65,7%.

Het uur-inkomen liep in 2024 wel op. Fulltime freelancers verdienen gemiddeld 36,43 euro per declarabel uur. Dat is een stijging van 7% ten opzichte van 2023. Maar er zijn forse verschillen tussen de groepen. Schrijvende freelancers hebben gemiddeld een declarabel uur-inkomen van 36,28 euro, zzp’ers voor radio en tv kwamen in 2024 uit op 34,49 euro en fotofreelancers op 31,92 euro.

Van alle groepen in de journalistiek werken freelancers gemiddeld de meeste uren per week (34,3 uur). Maar lang niet al die uren zijn betaald. Freelancers zijn gemiddeld tien uur per week kwijt aan niet-declarabele zaken als administratie en acquisitie. Eén derde deel van hun uren is dus nietdeclarabel. Onder fotojournalisten is de verhouding het meest scheef. Zij werken gemiddeld 36,8 uur, waarvan ze er 23,2 kunnen declareren.

Een grote groep wil in loondienst

Net als vorig jaar wil een relatief groot deel van de freelance journalisten liever in loondienst werken dan zelfstandige zijn. Bij ruim één op de vijf (21,3%) is dat zo. Dat is aanzienlijk meer dan in andere branches, waar 11% van de zzp’ers een baan in loondienst prefereert.

De loondienstwens is het grootst onder jongeren. 47,5% van de freelancers van 30 jaar en jonger wil een loondienstbaan. Er zijn ook verschillen tussen disciplines. Schrijvende freelancers ambiëren net wat vaker een baan dan freelancers voor radio en tv (23,4% tegenover 22,5%). Van de fotojournalisten geeft één op de vijf (19,9%) de voorkeur aan loondienst. Hoewel deze groep het minst vaak loondienst ambieert zijn er ook amper werkgevers die fotojournalisten in loondienst nemen.