Wet bronbescherming
)
2018: wet Bronbescherming
Sinds 1 oktober 2018 is het verschoningsrecht geregeld via de Wet bronbescherming in strafzaken. Hierin is vastgelegd dat journalisten hun bronnen moeten kunnen beschermen in het belang van een goed functionerende democratie. OM en politie kunnen niet langer op eigen houtje middelen inzetten om bronnen van journalisten te achterhalen. Er dient in alle gevallen eerst een rechter naar de zaak te kijken en een zeer zware afweging te maken.
De erkenning van het belang van bronbescherming kwam in Europa al veel eerder. Het zogeheten ‘Goodwin-arrest’ in 1996 zorgde voor een juridische basis en aanbevelingen vanuit de Raad van Europa om te komen tot wetgeving in de lidstaten.
Aanvankelijk werd er gedacht dat de Europese wetgeving voldoende was. De situatie veranderde in 2000 met achtereenvolgens de gijzeling van journalist Koen Voskuil (2000), de inval op de redactie van Autoweek (2002) en het afluisteren en de gijzeling van Telegraaf-journalisten Bart Mos en Joost de Haas (2006). Tot drie keer toe moest tot het Europese Hof worden geprocedeerd om Nederland op de goede uitoefening van het recht op bronbescherming te wijzen. De terechtwijzingen door het EHRM toonden aan dat de bescherming van journalistieke bronnen onvoldoende binnen de Nederlandse wetgeving verankerd was.
In 2009 kwam er een concept-wetsvoorstel, maar de behandeling daarvan werd herhaaldelijk uitgesteld vanwege de terugkerende discussie over de vraag wie zich journalist mag noemen. De NVJ pleitte vanaf het begin voor een open en brede definitie van journalist, die uiteindelijk ook in de wet terechtkwam. Daarbij speelde de Studiecommissie Journalistieke Bronbescherming een belangrijke rol. In deze commissie waren onder meer de NVJ, advocaten, rechters en hoogleraren vertegenwoordigd. De commissie bracht advies uit en droeg bij aan het draagvlak voor nieuwe wetgeving.
De invoering van de Wet bronbescherming in 2018 was het resultaat van jarenlange juridische procedures, politieke discussies en belangenbehartiging. De NVJ heeft daarin een belangrijke en zichtbare rol gespeeld.
Foto: Journalisten demonstreren bij de rechtbank in Den Haag tegen de gijzeling van de twee Telegraaf-journalisten Joost de Haas en Bart Mos. (Foto: GPD/Phil Nijhuis)
)