Lindsay Mossink: ‘Zorgvuldigheid gaat voor snelheid’

Veel beschuldigingen

‘Ik vind het treffend dat ik vanuit NU.nl mag praten over deze coderegel. Wij hebben hier door de jaren heen verschrikkelijk mee geworsteld en zijn vaak beschuldigd van plagiaat. Deze coderegel staat nog net niet op de muren gekalkt, maar is wel top of mind voor ons.

Vanochtend zocht ik in mijn mailbox en zag dat er in 2018 en daarvoor best vaak beschuldigingen van plagiaat binnenkwamen. Het was niet zo dat we deden alsof het werk van andere journalisten van ons was, maar in veel berichten verwezen we naar anderen. Dan schreven we een nieuwsbericht van één van de grotere kranten deels over met daarbij: zo meldt de Volkskrant of Trouw. Lang kozen we ervoor om het nieuws onder meer via andere media in de gaten te houden, maar het voelde ook ongemakkelijk. Inmiddels hebben we dat flink van ons afgeschud, want we willen geen doorgeefluik van andermans nieuws meer zijn.’

Geen doorgeefluik

‘Ruim tien jaar geleden was Joost Nederpelt - nu chef van onze nieuwsredactie - de enige op de redactie die belde; de rest struinde het internet af naar nieuws, dat je dan vaak vond bij andere titels en persbureaus. Dat is tekenend voor waar NU.nl vandaan komt. Inmiddels hebben we veel meer expertise: collega's van verschillende deelredacties die zelf op pad gaan of bellen met eigen bronnen, bijvoorbeeld rond zware criminaliteit of op het gebied van duurzaamheid. Als nieuws van andere media impactvol is, doen we er nog steeds iets mee, maar wel met onze eigen visie erin verwerkt.’

Snel Schakelen

‘Op onze homepage staat: Het laatste nieuws het eerst op NU.nl. Dat snelle is lastig als het gaat om het voorkomen van plagiaat, smaad of laster. Daar hebben we veel discussies over. Zeker de oude garde wil graag de snelste zijn. Maar in redactievergaderingen hoor ik mezelf steeds vaker zeggen: het maakt me eigenlijk niet uit als we langzamer zijn, als het maar klopt. We hebben een megagroot publiek en dus een grote verantwoordelijkheid.

Zo meldde Geert Wilders de ochtend na de verkiezingen dat er in enkele gemeenten zou zijn gesjoemeld met de stemmen. Enkele jaren geleden hadden we daar waarschijnlijk direct een stuk aan gewijd, met zijn naam in de kop en zijn beschuldiging. Nu gooien we zoiets niet zomaar online. We zijn eerst gaan onderzoeken of er iets van waar zou kunnen zijn, door te bellen met onze contacten bij de stembureaus waar hij naar wees en andere relevante bronnen. Al snel bleek dat de uitspraken helemaal niet gegrond waren. Je hebt een verantwoordelijkheid om terug te gaan naar de bron: wie zegt dit, welk belang kunnen ze hebben en hoe kunnen we dat het beste uitzoeken. Ook als dat wat langer duurt. Doe je dat niet, dan stuur je je bezoekers het bos in, zonder fatsoenlijke conclusie. Die tijd is voor mij voorbij. Het is juist ons vak om die conclusie wél te trekken.’

Minder anoniem

‘Een grote verandering binnen NU.nl is dat er nu namen en foto's van onze journalisten bij de stukken staan. Heel lang stond er slechts in slecht leesbaar grijs onderaan de bron van het stuk, maar niets over de schrijver. Door dat anonieme konden journalisten zich makkelijker verschuilen achter hun toetsenbord. Dat hebben we nadrukkelijk veranderd, omdat we verantwoording moeten afleggen voor de keuzes die we maken en de woorden die we kiezen. Zodat we zo transparant mogelijk zijn.’

Te scherp opgeschreven

‘Ergens in de coronaperiode schreef een van de redactieleden een stuk over Viruswaarheid, de organisatie van Willem Engel. Zijn toon was scherp en deze collega zat er duidelijk kritisch in. Dat wil je natuurlijk ook, maar snel daarna kwam er een mail van Willem Engel die ons betichtte van smaad en wees op een aantal feitelijke onjuistheden.

Iedere journalist brengt zijn eigen ervaringen mee naar de redactie. Dat is vaak een startpunt van ons werk, maar in onze producties zelf wil ik terugzien hoe we tot een zeker inzicht zijn gekomen. Relevante bronnen en heldere onderbouwing, daar draait het om. Als dat toch misgaat, moet je rectificeren. Destijds is ervoor gekozen om in het stuk zelf te rectificeren, maar met de kennis van nu zou ik er zeker een hoofdredactioneel aan wijden. Een stuk waarin je gewoon het boetekleed aantrekt en je fouten erkent. Ik ben fan van ruimhartig rectificeren bij een misser.’

Taalgebruik

‘De woorden die je als journalist kiest, zijn belangrijk. Sommige woorden kunnen snel verkeerd vallen. Onze eindredacteur Tamara Awwad let daar met haar team scherp op. We willen niet dat mensen het gevoel hebben dat wij ze al een bepaalde kant op sturen. Ook hier geldt: zorgvuldigheid gaat voor snelheid.

Dat is een totaal andere werkwijze dan in onze begintijd. Toen ik begon bij NU.nl in 2012 gooide iedereen - die op lopend nieuws zat - zijn stukken meteen online. In 2018 veranderde dat. Inmiddels hebben we een hele eindredactie waar alle stukken eerst heen gaan. Dat kost vaak een minuut of tien. Voor sommige collega's is dat behoorlijk traag, maar ik vind het nog steeds behoorlijk snel.’

Anonieme bronnen

‘Anonieme bronnen kunnen smaad of laster verspreiden zonder daar verantwoordelijkheid voor te nemen. Daarom voorkomen we dat zoveel mogelijk. Tegelijk zijn er momenten dat we er wel voor kiezen. Zo doet onze klimaatverslaggever Jeroen Kraan veel onderzoek naar staalslakken, datacenters en een groot bedrijf als Tata Steel. Een anonieme Tata Steel-medewerker opvoeren, is dan goed te verdedigen. Ook omdat de gevolgen voor zo iemand echt groot zijn als zijn naam naar buiten komt.

Het is een onderwerp waar we als redactie over blijven praten. Zo besloten we een paar jaar geleden een stuk over rellen in Den Haag niet te brengen, omdat de demonstranten die aan het woord kwamen anoniem wilden blijven. Ik wil weten wie onze bronnen zijn en vind dat onze lezers daar ook recht op hebben, zeker als de impact van het stuk beperkt is. Wat beweerd wordt, moet terug te leiden zijn.’

Smaad bij reacties

‘Dat kan gebeuren, daar ben ik eerlijk in. We hebben een robot die alle reacties controleert. Dat kan ook bijna niet anders, want we krijgen ongeveer 800.000 reacties per maand. Daarnaast is er een moderatieteam dat ongeveer twintig procent bekijkt, langs de huisregels legt en daarna modereert. Daar leert de robot weer van. Maar daarmee voorkom je smaad en laster niet volledig. Mensen kunnen reacties rapporteren, die met voorrang binnenkomen, maar er zit altijd een risico in dat er iets doorheen sijpelt.’

Redactiestatuut

‘Met dank aan de strenge voorwaarden van de ACM bij de overname van RTL door DPG, hebben we vorig jaar een nieuw redactiestatuut gemaakt. We hadden daarvoor wel iets, maar dat was meer een vodje. Het huidige statuut is gebaseerd op de Global Charter of Ethics for Journalists, die in 2019 de Code van Bordeaux verving. Het is heel goed om die regels eens op te schrijven.

En ze daarna regelmatig te evalueren. Zo blijft de komst van AI een terugkerend onderwerp tijdens redactievergaderingen. Ik heb er een haat-liefdeverhouding mee. We kunnen ons werk niet laten overnemen door AI, maar we mogen het wel gebruiken om ons werk efficiënter te maken. De grote uitdaging is dat we er niet afhankelijk van worden. Voor ons als NU.nl is het heel belangrijk dat we ons publiek laten zien dat we mensen zijn, met gezichten en expertise. Zodat we ons blijven onderscheiden van alles wat AI genereert.’

LINDSAY MOSSINK

Lindsay Mossink studeerde journalistiek aan de Hogeschool Utrecht. In 2012 begon ze bij NU.nl en sinds 2023 is ze hoofdredacteur.