Werken volgens ‘de regels’: belangrijker dan ooit

Na een duizelingwekkende busrit stapte ik in 2010 uit op de Utrechtse Uithof, nu beter bekend als Utrecht Science Park. Het was mijn eerste dag aan de School voor Journalistiek. Het eerste wat ik leerde (maar stiekem al wist) was dat je als journalist vooral veel in de kroeg moet zitten. Half of helemaal dronken willekeurige gesprekken aanknopen zou mij de beste verhalen opleveren.

Fotograaf: Jitske Seckel

Het tweede was dat je de journalistieke ‘spelregels’ goed in je oren moest knopen. Een bron is geen bron, een stuk zonder gesproken bron is bij voorbaat al medium en hoor en wederhoor is heilig. Dat werk. Maar ook: wees onafhankelijk en transparant, ruk zaken niet uit hun context en baseer je op feiten, niet op meningen. Achteraf gezien waren de colleges waarin dit werd uitgelegd de belangrijkste die ik ooit volgde.

Soms heb ik het idee dat niet iedereen aanwezig was tijdens soortgelijke lessen. Ik baseer mij op de glazige blikken van jonge journalisten als ik ze vraag of ze ooit van hoor en wederhoor hebben gehoord, maar ook op de doorgewinterde journalisten wiens kennis op z’n zachtst gezegd niet altijd up-to-date is.

Vorige week stapten Tim Davie en Deborah Turness, respectievelijk algemeen directeur en hoofd nieuws van de BBC, op na al te creatief knip- en plakwerk van het programma Panorama. Twee quotes uit Donald Trumps toespraak voorafgaand aan de Capitoolbestorming van 6 januari 2021 waren aan elkaar geplakt, waardoor het leek alsof Trump opriep tot geweldpleging. In feite zat er 54 minuten tussen het ene en het andere deel van de quote. Pijnlijk is een understatement.

Pijnlijk, maar vooral ook gevaarlijk. De betrouwbaarheid van journalistieke titels en journalisten zelf wordt continu in twijfel getrokken, onder andere door Donald Trump. BBC-gate is echt een spekkie naar het bekkie van deze mensen, en die spekjes moeten we niet uitdelen. Het is daarom belangrijker dan ooit om de regels die de basis van elke journalistieke productie vormen goed in de praktijk te brengen. We zullen nog zorgvuldiger en transparanter moeten zijn en onszelf nog vaker moeten afvragen of we juist bezig zijn. Ja, ook als je net als ik ooit alle basisprincipes in je opzoog als een soort journalistieke spons.

P.S.: is deze kennis een beetje weggezakt? Bekijk onze NVJ-code en je bent weer bij.