Rechter wijst publicatieverbod af: boek over Apeldoornse zedenzaak mag verschijnen

De voorzieningenrechter van de rechtbank Gelderland heeft bepaald dat het boek Het waren toch mijn ouders op 4 juni gewoon mag verschijnen. Ook een verzoek van drie zussen van de auteur om vooraf inzage te krijgen in het manuscript werd afgewezen. De NVJ ondersteunde en adviseerde de auteurs en uitgever in deze zaak.

Het boek is geschreven door een van de slachtoffers van de zogenoemde Apeldoornse zedenzaak, onder het pseudoniem Annemieke Waaldijk, samen met journalist Robert Vinkenborg. Drie van haar zussen spanden een kort geding aan om publicatie tegen te houden. Zij vreesden onder andere dat hun privacy zou worden geschonden en dat de inhoud van het boek gevolgen zou kunnen hebben voor lopende juridische procedures.

Afweging privacy en recht op vrijheid van meningsuiting

De voorzieningenrechter moest een afweging maken tussen het recht op privacy van de zussen en het recht op vrijheid van meningsuiting van de auteurs en de uitgever. Volgens Europese rechtspraak mag een publicatie in principe pas achteraf worden getoetst. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan vooraf worden ingegrepen.

Omdat de volledige inhoud van het boek niet bekend was, kon de rechter niet vaststellen dat publicatie onrechtmatig zou zijn. Daarbij speelde mee dat de auteur volgens de rechtbank alleen in algemene zin over haar zussen schrijft en geen strafrechtelijk relevante details prijsgeeft. De rechter erkent dat de zorgen van de zussen begrijpelijk zijn, maar ziet op basis van de beschikbare informatie onvoldoende reden om een publicatieverbod op te leggen.

Ondersteuning NVJ en Persvrijheidsfonds

De NVJ ondersteunde en adviseerde de auteurs en uitgever in deze zaak. Ook het Persvrijheidsfonds droeg financieel bij aan de juridische ondersteuning. De procedure werd uiteindelijk gevoerd door externe advocaten. Volgens Jeanine Minkema, jurist bij de afdeling Advocaten & Juristen van de NVJ, onderstreept deze zaak hoe zwaar de bescherming van de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid weegt, zelfs wanneer een publicatie gevoelige en ingrijpende persoonlijke gebeurtenissen beschrijft. Een preventief publicatieverbod wordt in Nederland immers alleen bij hoge uitzondering opgelegd, zoals ook uit deze zaak volgt.

De auteurs en uitgever reageerden opgelucht op de uitspraak. Zij benadrukken dat het boek bedoeld is om het persoonlijke verhaal van een slachtoffer te vertellen en bedanken de NVJ, het Persvrijheidsfonds en de betrokken advocaten voor hun steun.

Het boek verschijnt op 4 juni bij uitgeverij De Kring.

• Lees meer op Rechtspraak.nl