Nog steeds niet gezien en niet gehoord

BESTUURSBLOG - Net als iedereen boven de 30 met een werkende telefoon, word ik weleens gebeld. Soms vind ik dat irritant, want nee, ik heb geen interesse in een veel te duur abonnement of andere vage dienst. Gelukkig zijn de meeste telefoongesprekken die ik voer wel van waarde.

Fotograaf: Jitske Seckel

Zo word ik met enige regelmaat gebeld door jonge journalisten die hun verhaal willen delen. Het valt mij op dat de verhalen die ik hoor opvallend vaak gaan over zaken die aan bod komen in het rapport Niets gezien, niets gehoord en niets gedaan van de commissie-Van Rijn uit 2024. Voor degenen bij wie nu geen belletje gaat rinkelen: het gaat over de onveilige situaties op de werkvloer bij de NPO en publieke omroepen. Aanleiding voor het onderzoek waren signalen over grensoverschrijdend gedrag bij De Wereld Draait Door. Iets met uitgescholden worden door de presentator en aanverwante zaken. Het rapport liet zien dat er niet alleen op de redactievloer van dit programma moreel nogal verwerpelijke dingen gebeurden.

Niets gezien, niets gehoord en niets gedaan deed nogal wat stof opwaaien. Journalisten uit alle geledingen herkenden zichzelf in de beschreven ervaringen, zo bleek uit de verhalen die online werden gedeeld. Het was alsof mensen zich eindelijk durfden uit te spreken.

De omroepen en de NPO beloofden beterschap. In 2024 kwamen zij met een overkoepelend plan om de sociale veiligheid te bevorderen. ‘Een cultuurverandering is niet van de ene op de andere dag gerealiseerd: het is een lerend proces van lange adem en vasthoudendheid’, aldus Frederieke Leeflang, voormalig voorzitter van de Raad van Bestuur van de NPO, in een persbericht. Ironisch genoeg moest Leeflang een jaar later haar functie neerleggen. Uit onderzoek van het Algemeen Dagblad en Investico bleek dat er bij de Raad van Toezicht van de NPO klachten lagen over Leeflangs eigen gedrag.

Nu is het 2026. Ik geloof niet dat je in twee jaar een volledige cultuurverandering kunt doorvoeren, maar het lijkt alsof sommige mediabedrijven de afgelopen tijd vooral hebben gebruikt om nog beter te worden in wegkijken. Natuurlijk heb ik hier geen hard bewijs voor. Ik ben niet met een zorgvuldig gecureerde vragenlijst langs alle redactieleden van alle redacties gegaan. Ik baseer me op de verhalen die ik hoor, bijvoorbeeld tijdens mijn gesprekken met jonge journalisten. Als ik vraag of zij hun werkgever hetzelfde vertellen als wat ze mij in vertrouwen meedelen, dan is dat zelden het geval. Dat is voor mij genoeg bevestiging van mijn punt.

Hoewel ik ontelbaar veel liever word gebeld door journalisten dan door ultracommerciële bedrijven, hoop ik toch dat de journalisten ooit stoppen met bellen. Zij moeten hun verhaal gewoon kwijt kunnen bij de eigen werkgever, zonder bang te zijn dat zij nog steeds niet gezien en gehoord worden.