Kamerlid Mohandis: ‘Eerst hervormen, dan pas bezuinigen, anders raak je programma’s en makers’

Vanmiddag stemt de Tweede Kamer over meerdere moties over de toekomst van de publieke omroep. Voor Mohammed Mohandis (GroenLinks-PvdA) is de kern helder: eerst het bestel hervormen, en pas daarna kijken waar je kunt besparen. ‘Wat er nu gebeurt, is dat er al wordt bezuinigd terwijl de hervorming pas in 2029 ingaat. Dat is de verkeerde volgorde.’

Fotograaf: Mohammed Mohandis ontvangt 'noodpakket publieke omroep' voorafgaand op Mediadebat op 26 januari (foto: Freek van den Bergh)

• Lees meer over de stemmingen op Villamedia

Volgens Mohandis liet het recente mediadebat zien dat die hervorming steeds meer steun krijgt in de Kamer. ‘Opeens kwam daar het 4+1-model: vier omroephuizen plus één taakomroep. Dat staat letterlijk in ons verkiezingsprogramma. Als partijen dat nu steunen, dan is er ook een Kamermeerderheid om die hervorming te versnellen.’

Verkeerde volgorde 

Juist daarom vindt hij het onbegrijpelijk dat er tegelijkertijd wordt vastgehouden aan forse bezuinigingen. ‘Die 106 miljoen aan bezuinigingen staat er nog steeds. Terwijl de hervorming pas in 2029 ingaat. Dat betekent dat er eerst programma’s sneuvelen en makers geraakt worden. Dat is de verkeerde volgorde.’

Volgens Mohandis moet die volgorde om. ‘Wij zeggen: eerst hervormen, dan pas kijken waar je kunt besparen. Met het 4+1-model kun je bestuurslagen verminderen, toezichthouders terugbrengen en eindelijk één gezamenlijke digitale strategie voeren. Dat is waar je efficiëntie haalt.’

Die gezamenlijke strategie is volgens hem cruciaal, omdat het medialandschap fundamenteel is veranderd. ‘Mijn kinderen denken niet in lineair of zappen. Die denken in platforms. YouTube, Netflix, en daarna heb je ook nog het Jeugdjournaal. Als publieke omroep moet je concurreren in dat geweld van apps. Dat kan alleen als je samen optrekt.’

Sterke publieke omroep nodig

Daar zit volgens Mohandis ook een democratisch belang onder. ‘Onafhankelijke journalistiek is geen luxe. Dat is een publieke taak. Juist in deze tijd heb je een sterke publieke omroep nodig die mensen bereikt, informeert en verbindt, zonder afhankelijk te worden van commerciële prikkels.’

Ook de discussie over extra reclame past volgens Mohandis niet bij serieuze hervorming. ‘Er ligt nu een wetsvoorstel om van 8 naar 10 procent reclame te gaan. Maar als je serieus wilt praten over hervorming, dan kan dat niet samen met verdere commercialisering.’ Bovendien noemt hij de eerdere afspraak om via reclame extra geld op te halen een “valse start”. ‘Die 50 miljoen die ooit werd bedacht om via reclame terug te verdienen, dat lukt gewoon niet.’

De zorgen over de gevolgen van bezuinigingen zonder hervorming worden gedeeld door de NVJ, die waarschuwt dat ingrepen nu al direct neerslaan bij redacties en makers. ‘Dat zie je nu gebeuren,’ zegt Mohandis. ‘Terwijl het politieke debat nog loopt, dreigen al reorganisaties en programmastops.’

Nieuw kabinet

Als de Kamer vandaag moties steunt die inzetten op het versnellen van de hervorming, ziet Mohandis dat als een belangrijk signaal. ‘Zodra er een nieuw kabinet zit, vragen wij een debat aan over het tempo. Want 2034 of eindeloos uitstellen is geen oplossing. Dat is een Pyrrusoverwinning.’

 ‘Het gaat uiteindelijk om relevant blijven,’ zegt hij. ‘En dat lukt alleen met een sterke publieke omroep die je eerst hervormt, in plaats van één die je alvast kapotbezuinigt.’