Freelance correspondenten betalen de rekening: lage tarieven, zelf opdraaien voor kosten en amper onderhandelingsruimte

Freelance buitenlandcorrespondenten zijn onmisbaar voor de Nederlandse journalistiek maar ze betalen daar zelf de prijs voor. Ruim acht op de tien krijgt per stuk betaald en de kosten voor apparatuur, verzekeringen en visa komen vaak ook uit eigen zak. Wie over het tarief begint, krijgt nul op het rekest. Dat blijkt uit een vervolgonderzoek dat de NVJ uitvoerde naar de financiële positie van correspondenten. De NVJ onderzoekt manieren om tot verbetering te komen.

Beeld: Gary Waters

In het vervolgonderzoek gaven tientallen correspondenten antwoord op vragen over hun financiën. Het gros van de deelnemers werkte als freelancer. Waar de data dat toelieten hebben we freelance correspondenten vergeleken met correspondenten in loondienst.

Betaald per stuk, niet per uur

Ruim acht op de tien freelance correspondenten (81%) worden per stuk betaald: ze krijgen een bedrag per woord, teken, bijdrage, item of live-optreden. Geen enkele respondent wordt per uur betaald, en slechts een klein deel (7%) kan een dagtarief rekenen. 

Eén op de drie (33%) krijgt daarnaast een vaste maandvergoeding, een zogenoemde retainer. Die varieert van een paar honderd tot ruim 4.000 euro per maand. Bij ongeveer twee op de tien groeide die retainer de afgelopen drie jaar niet mee met de inflatie, en bij een even grote groep werd hij zelfs verlaagd. 

Freelance correspondenten doet ook veel onbetaald werk. Zo onderhoudt 96% een lokaal netwerk van bronnen, zonder daarvoor betaald te worden. Terwijl het hebben en onderhouden van een netwerk essentieel is om buitenlandjournalistiek op de juiste wijze te bedrijven,   

Weinig inkomen, geen onderhandelingsruimte

Ruim vier op de tien freelance correspondenten (42%) verdienden in 2025 netto minder dan 25.000 euro. Twee derde (68%) kreeg het afgelopen jaar wel een tariefverhoging, maar vooral via automatische indexatie via afspraken die zijn gemaakt tussen de NVJ en opdrachtgevers. Echte onderhandelingsruimte wordt niet ervaren. Meer dan de helft (52%) kaart het tarief aan, maar ziet zelden iets veranderen. Het vaakst horen zij dat de redactie één vast tarief voor iedereen hanteert. De ruimte om als ondernemer daadwerkelijk in gesprek te gaan over de vergoedingen is er niet. 

Het is dan ook veelzeggend dat de helft van de freelance correspondenten liever in loondienst zou werken. Onder alle in Nederland werkende freelance journalisten is dat 21 procent.

De correspondent betaalt de kosten

Bijna vier op de tien freelance correspondenten (39%) zitten op een standplaats die duurder is dan Nederland. Slechts 4 procent krijgt daarvoor een aparte toeslag. Ruim een derde zegt dat hun tarief niet is aangepast aan de standplaats: zij krijgen hetzelfde betaald als collega’s die vanuit Nederland werken, of zelfs minder. 

Freelance correspondenten betalen een groot deel van de kosten van het vak zelf. Bijna twee op de drie (65%) krijgt kosten voor apparatuur niet vergoed en bijna vier op de tien trekt zelf de knip voor de kosten van visa en accreditatie. Drie op de tien betaalt ook zelf voor veiligheidsuitrusting en -training en bij ruim de helft (57%) komen de kosten van verzekeringen uit eigen zak, ook die voor risicogebieden. Bij correspondenten in loondienst worden al deze kosten geheel of gedeeltelijk vergoed. 

Een vaste basis

Gevraagd naar manieren om hun financiële situatie te verbeteren, zegt een groot deel van de freelance correspondenten behoefte te hebben aan een vaste basis. Bijna de helft (48%) noemt een (hogere) vaste maandvergoeding als belangrijk verbeterpunt. Een groot deel van de respondenten ziet verbeteringsmogelijkheden in een hoger stuktarief (44%), een regeling voor pensioen en arbeidsongeschiktheid (39%) en een toeslag voor een dure standplaats (35%). Correspondenten in loondienst noemen vooral automatische indexatie en betere communicatie en waardering vanuit de redactie (beide 50%). 

Hoe nu verder?

Als correspondent wil je je werk goed kunnen doen en daarvan kunnen leven. Dit vervolgonderzoek laat zien hoe moeilijk dat voor een groot deel van de correspondenten is. De risico's en veel van de gemaakte kosten liggen bij de correspondent, terwijl er nauwelijks ruimte is om over de vergoeding te onderhandelen. 

Dit moet anders. Maar hoe? Ook dat is een vraag die we bij de NVJ samen met directies en de correspondenten willen onderzoeken. Want dit zijn structurele problemen die niet met één directie gesprek of tariefverhoging zijn opgelost. 

Goede buitenlandjournalistiek vraagt om opdrachtgevers die verantwoordelijkheid nemen voor de mensen die dit werk doen. Daar willen we de komende maanden dan ook onze pijlen op richten. Heb jij zelf ideeën over de oplossing? Neem dan vooral contact op met Milen van Boldrik (Secretaris Zelfstandigen) of Nick Kivits (Belangenbehartiger).