Fleur Beemster: ‘Ik geloof dat de waarde van echt alleen maar groter wordt in een wereld vol fake’

De Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag heeft aan de basis van de carrière van Fleur Beemster gestaan. In 2011 is ze daar afgestudeerd als fotograaf en filmmaker. Vanaf dat moment startte ze haar eigen bedrijf. ‘Tijdens de studie werkte ze samen met het Nutshuis aan een project over de toekomst van de stad. Ik was één van de vier gelukkigen en heb mijn serie over gemengde relaties kunnen tonen – koppels met verschillende religieuze achtergronden. Dat thema was herkenbaar voor Den Haag en werd opgepikt door de gemeente. Sindsdien is de gemeente een opdrachtgever en nog steeds werk ik fijn met hen samen. Zo heb ik in 2023 meegewerkt aan een boek over het koloniale slavernijverleden in Den Haag: ‘Zo herdenkt Den Haag’. Een boek vol testimonials over de verschillende manieren van herdenken. Een waardevol document op zich en heel bijzonder om aan mee te mogen werken.’

Nieuwsgierigheid als drijfveer

Waarom de fotojournalistiek als beroepskeuze na de afronding van een kunstzinnige studie? ‘Het is vooral mijn nieuwsgierigheid die maakt dat ik dit beroep ben gaan uitoefenen. Fotojournalistiek bleek al snel een geweldige manier om verschillende mensen met uiteenlopende verhalen en achtergronden te ontmoeten.’

Fotojournalistiek is voor Fleur Beemster een deuropener. ‘Het geeft me de kans om verhalen vast te leggen en tegelijk te leren van situaties waar je normaal geen toegang toe hebt. Zo kwam ik ooit bij een Haagse familie thuis, waar ik eerder had gefotografeerd. Moeder vertelde dat haar zoontje besneden zou worden, en vroeg of ik dat wilde vastleggen. Ik zag het als een bijzonder moment van vertrouwen. Je bent er om een belangrijk ritueel vast te leggen, iets dat in haar cultuur grote betekenis heeft. In de operatiekamer zag ik hoe het jongetje huilde, terwijl zijn opa zacht zei: “Grote jongens huilen niet.” De opa probeerde zijn kleinzoon te troosten met woorden die tegelijk een les in zich droegen. Dat is iets wat ik herkende: hoe oudere generaties hun ideeën over kracht of volwassenheid doorgeven, vaak met de beste bedoelingen, maar ook zonder altijd te beseffen welke druk dat legt. Die dubbelheid en herkenbaarheid maakt zulke momenten voor mij interessant als fotograaf en als mens.’

‘Wat ik ook erg mooi vind, is hoe blij je iemand kunt maken met een mooi portret van zichzelf. Het mooiste vind ik het als iemand even kan loslaten hoe diegene denkt dat deze erop komt. Dan komen de meest oprechte blikken naar voren.’

Het is dan ook niet heel erg verbazingwekkend dat Fleur Beemster portretfotografie als haar specialisme noemt. ‘Ik merkte al snel dat ik het proces tussen fotograaf en geportretteerde leuk vond. De wisselwerking van wat iemand wil laten zien en hoe ik dat vertaal naar beeld, dat is precies waar ik energie van krijg. Op zo’n moment maak je echt even contact met iemand. Soms gaat dat heel makkelijk en een enkele keer is daar héél veel moeite voor nodig. Als het dan toch lukt is dat bevredigend.’

Afwisseling

Fotojournalistiek is allesbehalve saai te noemen. Iets dat Fleur Beemster volledig onderschrijft. ‘Ik hou van de afwisseling. Ik vind het heerlijk om erop uit te worden gestuurd, met de opdracht ergens een mooie serie van te maken. Zo verzamelde ik eens verhalen van mensen op straat en scheef hier testimonials bij à la Humans of New York (een initiatief van de Amerikaanse fotograaf Brandon Stanton – red.). Geen dag is dan hetzelfde en elke ontmoeting brengt weer een nieuw verhaal. Zo ontmoette ik een moeder die overdag een fulltime baan had en ’s nachts nog bijspijkerde in de zorg. Ik vroeg verbaasd wanneer ze dan slaapt. Twee tot vier uur per dag antwoordde zij, maar ze deed dit om voor haar kinderen te kunnen zorgen.’

Laatst fotografeerde Fleur Beemster met collega Roos Trommelen 73 zwart-witportretten voor het boek Trots. Hierin werden allerlei mensen gefotografeerd die aan de Haagse sportclubs verbonden zijn. ‘Van professioneel bokser tot kantinemedewerker met de beste broodjes, en van 80-jarige vrijwilliger met 3 generaties bij de club tot de moeder die elke zondag aan de zijlijn haar zoons team aanmoedigt. Elke vijftien minuten stond er een nieuw iemand voor de camera. Dat was telkens puzzelen: wie heb ik voor me, wat brengt deze persoon mee? Intensief, maar enorm leuk. Aan het eind van de dag ben ik dan uitgeteld, maar ook heel voldaan. Het werk werd deze zomer tentoongesteld in het stadhuis in Den Haag.’

Black Mambas: impact met beeld

‘Ik vind het belangrijk als je impact kunt maken met beeld en mensen kunt laten nadenken over onderwerpen waar ze anders aan voorbijgaan. Zo heb ik een tijdje terug meegelopen met de Black Mambas in Zuid-Afrika. Dat is een volledig vrouwelijke anti-stroperijeenheid, bestaande uit vrouwen uit omliggende dorpen die worden opgeleid tot ranger. Ik mocht met hen mee op pad. Een bijzondere ervaring op zich, met z’n allen in een jeep de wacht houden en speuren naar sporen van stropers en onderwijl over nagellak lullen – heerlijk!

Mede mogelijk door subsidie Makersregeling (www.trophy-exhibit.com)

Mijn doel was om het bewustzijn over stroperij te vergroten. Toen heb ik met het Museon-Omniversum en tentoonstellingsproducent Bruns een driedimensionale ervaring gemaakt van dat journalistieke thema, de impact van stroperij. Het werd ‘Trophy’: een bevroren tafereel van een kogelschot door vijf glasplaten die vlak voor de afbeelding van een leeuw tot stilstand komt. Het fragiele moment voordat een uitstervende diersoort wordt weggevaagd. Deze is in 2024 als onderdeel van de Jane Goodall-tentoonstelling getoond, wat een enorme eer was. Het werk is nu te huur voor organisaties en bedrijven en de opbrengst gaat 100% naar de Black Mambas.’

Samenwerken met andere disciplines

‘De fotojournalistiek heeft me ook kansen gegeven in andere creatieve richtingen. Zo kon ik op een vergelijkbare manier impact maken door samen te werken met filmmakers, muzikanten, ontwerpers en andere kunstenaars. Het samenwerken met gelijkgestemde creatieven, en zelfs zelf kunnen experimenteren in deze vakgebieden, laat zien hoeveel verschillende verbindingen en mogelijkheden dit vak kan brengen. Bijvoorbeeld samen achterstevoren op een scooter door de Braziliaanse favelas om een documentaire te filmen over een lokale muziekscene.’

Zakelijke kant van de fotojournalistiek

Hoewel de fotojournalistiek door de beoefenaars over het algemeen prachtig wordt gevonden, zijn er ook minder leuke kanten aan. Dat ervaart Fleur Beemster niet anders. ‘Het vak zelf vind ik prachtig. Administratie vind ik echter de minder leuke kant. Ik kwam dit beroep in vanwege de creatieve kant van de fotografie en het ontmoeten van mensen. Maar de zakelijke kant is heel belangrijk om een goede onderneming te kunnen draaien.’

Zonder opdrachtgevers is er inderdaad niet of nauwelijks sprake van een florerende onderneming. Voor Fleur Beemster behoren culturele instellingen, overheden, bladen, uitgeverijen en creatieve bureaus tot haar klantenkring. ‘Zo werk ik regelmatig aan campagnes, wat ik erg leuk vind omdat ik dan een team om me heen heb. Door samen met verschillende disciplines aan één doel te werken, wordt het eindresultaat naar een hoger niveau getild.’

Fotojournalistiek en AI

De snelle ontwikkeling van AI en het explosief gestegen gebruik daarvan (ook in beeld en video) heeft de nodige invloed op de maatschappij als geheel en beeldmakers in het bijzonder. Althans, dat stellen de kenners van kunstmatige intelligentie. Sommigen spreken zelfs van het ‘einde der tijden’ voor fotografen en videomakers. Fleur Beemster ziet het wat positiever in.

‘Ik denk dat portretfotografie altijd zal blijven bestaan, omdat je als fotograaf echt contact maakt met je onderwerp. AI kan dit niet. Natuurlijk kan AI een portret maken dat overtuigend lijkt, maar het blijft een simulatie. Voor fotojournalistiek is echtheid van cruciaal belang. Ik geloof dat de waarde van echt alleen maar groter wordt in een wereld vol fake. Misschien ontstaat er wel een soort ‘certified label’ dat garandeert dat een foto niet door AI gemaakt is, maar door een fotograaf met journalistieke achtergrond.

Wel denk ik dat het goed is na te denken over verschillende manieren van het presenteren van journalistieke onderwerpen. Dit heb ik voor het eerst met Trophy gedaan, een driedimensionale beleving van stroperij. Het leuke was dat mensen echt om je werk heen kunnen lopen en alle lagen gaan inspecteren. Zowel volwassenen als kinderen werden getriggerd, dan heb je dezelfde gesprekken maar met verschillende moeilijkheidsgraad. Dat was tof om te beleven.’