De 7 fasen van een reorganisatie en de rol van OR, redactieraad en NVJ
Een reorganisatie begint vaak met signalen vanuit de directie: bezuinigingen, herstructurering of toekomstplannen. En ineens is het concreet: er moet gereorganiseerd worden.
Juist in de media is het belangrijk te weten hoe zo’n proces verloopt en waar je invloed hebt. Hieronder lees je de stappen van een reorganisatie en de rol van de OR, de NVJ en de redactieraad.
Wie het proces begrijpt, staat sterker. Individueel en samen. Daarbij kun je altijd rekenen op ondersteuning van de NVJ en haar juristen.
De 7 fasen van een reorganisatie
Een reorganisatie verloopt meestal in verschillende fasen. Die kunnen in elkaar overlopen, maar elk moment kent eigen mogelijkheden voor invloed.
1. Er is een probleem
De directie ziet een (bedrijfseconomisch)probleem dat opgelost moet worden, uiteraard met name door de bezuinigingen die moeten worden doorgevoerd, waardoor bijvoorbeeld programma’s moeten verdwijnen of andere structurele kosten worden aangepakt. In deze fase bepaalt de directie in grote lijnen wat hiervoor een oplossing kan zijn.
Vaak kun je als werknemer al in dit stadium de eerder genoemde signalen zien. Bespreek in dat geval jouw vermoedens met collega’s, OR, redactieraad en NVJ.
2. Voorbereiding van de plannen
De directie werkt oplossingen uit, soms met externe adviseurs. Keuzes over structuur, functies en mogelijke gevolgen voor medewerkers worden voorbereid.
3. Adviesaanvraag aan de OR
Het voorgenomen besluit wordt officieel aan de OR voorgelegd. De werkgever moet alle informatie verstrekken die nodig is om het plan te beoordelen.
In de adviesaanvraag staat onder meer:
Wat er gaat veranderen
Waarom dat nodig is
Wat de gevolgen zijn voor medewerkers (inclusief de impact op afdelingen en diensten en/of producten)
Wat de gevolgen zijn voor de bedrijfsvoering (inclusief de impact op afdelingen en de diensten en/of producten
Hoe die gevolgen worden opgevangen
4. Beoordeling van nut en noodzaak
De OR beoordeelt of de reorganisatie noodzakelijk is en kan deskundigen inschakelen. De NVJ kan hierbij ondersteunen. De redactieraad kijkt naar de gevolgen voor redactionele onafhankelijkheid en kwaliteit. Ook de NVJ wordt in deze fase geïnformeerd door de werkgever over de noodzaak en de gevolgen van de reorganisatie.
5. Informeren van medewerkers
Na de formele stappen worden medewerkers geïnformeerd. Transparantie is belangrijk. Vraag om verduidelijking als informatie ontbreekt of als bepaalde zaken niet duidelijk genoeg zijn.
6. De sociale regeling
Een reorganisatie kan leiden tot herplaatsing, functiewijziging of het verdwijnen van functies.
In een sociale regeling staan afspraken over onder meer:
Het verdwijnen van arbeidsplaatsen
Ontslagvolgorde
Herplaatsing
Begeleiding naar ander werk
Ontslagvergoeding
Pensioenopbouw
De NVJ heeft met de publieke omroepen een sociale regeling afgesproken voor de periode 2025 tot 2030 [pdf] om de gevolgen van de bezuinigingen en eventuele reorganisatie als gevolg van de hervorming van het omroepbestel voor de boventallige medewerkers op te vangen.
7. Uitvoering en controle
Na het OR-advies wordt de reorganisatie uitgevoerd. Vaak worden begeleidings- of toetsingscommissies ingesteld om te controleren of afspraken correct worden toegepast. Vertegenwoordiging van de werknemers door OR en vakbonden is daarbij belangrijk.
Wat kun je zelf doen?
Deel signalen vroegtijdig met OR, Redactieraad en NVJ
Bezoek ledenbijeenkomsten of vraag daarom en organiseer mee
Stel vragen over criteria en procedures
Teken geen beëindigingsovereenkomst zonder voorafgaand juridisch advies. Als je lid bent van de NVJ, dan kun je terecht bij onze juridische afdeling.
Individueel kan een reorganisatie overweldigend voelen. Collectief is er invloed en met NVJ aan je zijde sta je nooit alleen.
)
Krijg hulp bij alles wat jouw werk aangaat.
Nog geen lid?
De rol van de OR, redactieraad en NVJ
De OR bewaakt het besluitvormingsproces
De redactieraad bewaakt de inhoud
De NVJ bewaakt de rechtspositie van werknemers en arbeidsvoorwaarden
Samen vormen zij de bescherming van journalistiek vakmanschap in tijden van verandering.
De rol van de OR
De OR is het formele medezeggenschapsorgaan binnen de organisatie. De werkgever is wettelijk verplicht om eerst aan de OR advies te vragen over een voorgenomen reorganisatie.
De OR heeft het recht om:
Alle relevante informatie op te vragen
De noodzaak van de reorganisatie kritisch te toetsen
Alternatieven aan te dragen
Voorwaarden te stellen
Deskundigen in te schakelen ter advisering.
In de adviesaanvraag moet staan wat er verandert, waarom dat nodig is, wat de gevolgen zijn voor de organisatie en het personeel, en hoe de voor het personeel negatieve gevolgen worden opgevangen. Dat is een belangrijk moment van invloed voor de OR.
Stel de werkgever voert de reorganisatie door, zonder advies te vragen of als de werkgever afwijkt van het advies, dan heeft de OR juridische instrumenten in handen om dat proces (proberen te) tegen te houden. Je kunt overigens ook zelf contact opnemen met de OR, bijvoorbeeld omdat je vragen hebt over het adviesproces. De OR is in sommige gevallen echter wel gehouden aan vertrouwelijkheid.
De rol van de NVJ
De NVJ is de belangenorganisatie van journalisten en mediamakers. Waar de OR adviseert over het besluit tot reorganisatie binnen de eigen onderneming, onderhandelt de NVJ over de sociale regeling en praat zij met de werkgevers over de gevolgen van de reorganisatie voor de boventallige medewerkers en de achterblijvers.
De NVJ is daarbij onder meer scherp op vier uitgangspunten:
Worden gedwongen ontslagen voorkomen?
Worden medewerkers van werk naar werk begeleid?
Zijn procedures eerlijk en controleerbaar?
Is er voldoende rekening gehouden met de gevolgen van de reorganisatie voor de medewerkers die achterblijven? Denk bijvoorbeeld aan werkdruk en behoud van expertise.
De rol van de redactieraad
De redactieraad vertegenwoordigt de redactie op basis van het redactiestatuut. Waar de OR zich richt op organisatie en arbeidsplaatsen, richt de redactieraad zich op inhoud en redactionele onafhankelijkheid.
Bij een reorganisatie kan de redactieraad:
Toetsen wat de gevolgen zijn voor redactionele autonomie
Signaleren of journalistieke kwaliteit onder druk komt
In gesprek gaan met hoofdredactie en directie over inhoudelijke consequenties
Bewaken dat afspraken uit het redactiestatuut worden nageleefd
Organisatorische keuzes hebben vaak directe gevolgen voor de inhoud. Daarom is de onderlinge afstemming tussen OR, redactieraad en NVJ essentieel. De NVJ speelt daarin een actieve rol en staat in contact met de OR en de redactieraad.