Zonder makers geen AI, maar waar blijft de vergoeding?

Terwijl techbedrijven verdienen aan AI, wordt het werk van makers gebruikt zonder toestemming of vergoeding. Dat is precies waar de NVJ samen met de Auteursbond en Lira tegen in actie komen.  

Hoe zit het ook alweer?

Op 27 februari sommeerden NVJ, Auteursbond en Lira het techbedrijf Meta om te stoppen met het gebruik van auteursrechtelijk beschermd werk van Nederlandse schrijvers, vertalers en journalisten voor het trainen van AI-modellen.

Het ongevraagd gebruik wringt niet alleen juridisch, maar ook fundamenteel. Zonder het werk van schrijvers, vertalers en journalisten functioneren deze modellen simpelweg niet. De kwaliteit en relevantie van AI hangen direct samen met de teksten waarop ze zijn getraind.

Tegelijkertijd ontwikkelt deze technologie zich razendsnel en concurreert zij steeds vaker met het werk van makers, soms zelfs als vervanging daarvan. De economische waarde die daarmee wordt gegenereerd, komt grotendeels terecht bij grote technologiebedrijven. Dat evenwicht klopt niet. Gebruik je het werk van makers, dan hoort daar een vergoeding tegenover te staan.

Weinigzeggende reactie van Meta

In de sommatiebrief werd Meta gevraagd om het onrechtmatige gebruik van teksten te stoppen en in overleg te treden over een passende regeling. In een brief via hun advocaten liet Meta weten dat het de zaak ‘bestudeert’ en later met een reactie komt. Een inhoudelijk standpunt bleef tot nu toe uit.

Dat betekent: geen duidelijkheid over wat er met jouw werk gebeurt en geen enkele toezegging richting makers.

Bewustwording vergroten

Samen met de Auteursbond en Lira wil de NVJ de bewustwording van makers vergroten. Milen van Boldrik, secretaris Zelfstandigen: ‘Voor veel freelancers voelt AI misschien nog enigszins abstract, maar dit speelt nu al. Jouw werk kan gebruikt worden als gratis grondstof. Je artikelen kunnen in datasets zitten die worden gebruikt voor AI-training. Daar is geen toestemming voor gevraagd en je krijgt er niets voor betaald. Zolang dit onzichtbaar blijft en we geen actie ondernemen, verandert er niets.’

Van gebruik naar vergoeding

De inzet van NVJ, Auteursbond en Lira is helder: de positie van makers moet worden versterkt. Stichting Lira kan als collectieve beheersorganisatie zorgen voor een werkbare oplossing: één regeling, transparant en efficiënt, waarin toestemming en vergoeding collectief worden georganiseerd voor álle schrijvers. Dat is de enige manier om dit op grote schaal goed te regelen.

De komende periode volgen daarom verdere stappen om de druk op te voeren, zoals:

• juridische vervolgstappen

• publieke en politieke druk

• een bredere campagne om zichtbaar te maken wat er speelt

• afspraken over een toekomstbestendig, transparant en collectief geregeld systeem.

Samen sterk

Een brede steun vanuit de sector is hierbij essentieel. Milen van Boldrik: ‘De schaal waarop AI wordt ontwikkeld, maakt het onmogelijk om dit per freelancer op te lossen. Juist daarom trekken we samen op met de Auteursbond en Lira. Alleen zo kun je echt impact maken.’

Van Boldrik benadrukt dat het niet gaat om weerstand tegen technologie, maar om eerlijk gebruik: ‘We zijn niet tegen AI, maar tegen gebruik zonder toestemming. Het is belangrijk dat freelancers zich daarvan bewust zijn. Jouw werk is waardevol. Zonder jou geen AI.’

De komende tijd houden we je op de hoogte van het vervolg en laten we zien hoe je zelf kunt bijdragen aan de campagne.