Wais Shirbaz over cao-voorstellen publieke omroep: ‘Mensen zijn flexibel, maar dat moet zich vertalen in voldoende waardering’

Meer dan 700 medewerkers van de publieke omroep lieten de afgelopen maanden weten wat zij belangrijk vinden in een nieuwe cao. Nu ligt er een voorstellenbrief en is het woord aan de NVJ-leden: zij kunnen stemmen over de voorstellen waarmee de NVJ begin oktober de onderhandelingen ingaat. Wais Shirbaz, hoofd Belangenbehartiging en Omroepsecretaris: ‘Je ziet de stem van medewerkers in de hele voorstellenbrief terug.’

Fotograaf: Ruben Philipse

• Ga hier naar de volledige tekst van de voorstellen

Salaris, werkdruk en reiskosten staan hoog op de agenda, maar de voorstellen gaan ook over de positie van freelancers, reorganisaties en een gezonde en veilige werkomgeving. De ledenenquête vormt daarvoor een belangrijke basis, naast de vele gesprekken op de werkvloer en de werkvoorwaardennotitie van de NVJ. Tot en met maandag 29 september kunnen NVJ-leden hun stem uitbrengen over de voorstellen.

Uit de reacties van de medewerkers blijkt dat zij zich zorgen maken en invloed willen hebben op hun arbeidsvoorwaarden. Als je nu naar de voorstellenbrief kijkt: waar zie je hun stem het meest terug?

‘Eigenlijk in de hele voorstellenbrief. Zowel het aantal voorstellen als de inhoud komt overeen met wat respondenten hebben aangegeven. Daarnaast zijn we intensief in contact geweest met de werkvloer. Die verhalen en de uitkomsten van de enquête bevestigen elkaar.

Samen met onze werkvoorwaardennotitie hebben die zich vertaald in de voorstellen die nu op papier staan. Alles wat wij aan de onderhandelingstafel neerleggen, moet een onderwerp zijn dat mensen bij de publieke omroep belangrijk vinden, als knelpunt ervaren en waarvoor een oplossing moet komen.’

De NVJ vraagt een structurele salarisverhoging van 5,5 procent, met minimaal 220 euro bruto per maand. Waarom is die loonvraag verdedigbaar?

‘Onze loonvraag bestaat uit twee delen. Een deel is inflatiecorrectie, zodat mensen niet feitelijk inleveren. De inflatie ligt nu al ruim boven de 3 procent en door de geopolitieke ontwikkelingen en de gevolgen daarvan voor de economie is de kans reëel dat die verder oploopt. Wachten tot dat zeker is, betekent dat medewerkers alsnog inleveren voordat er iets geregeld is.

Daarom vragen we boven de inflatiecorrectie een reële verbetering. De ambities van de publieke omroepen zijn niet naar beneden bijgesteld, ook niet na reorganisaties met grote personele gevolgen. De collega's die zijn gebleven, nemen het werk van vertrokken collega's erbij, terwijl werkdruk al vóór de reorganisaties een probleem was. Wat er nu van medewerkers wordt gevraagd is geen tijdelijke uitzondering, dat is de nieuwe realiteit. Dan moet de waardering daarvoor ook structureel zijn, en niet bij mooie woorden blijven.

Het minimum van 220 euro zorgt dat die verbetering voor iedereen echt voelbaar is, vooral voor de lagere salarisschalen, niet alleen als percentage op papier.’

Je noemt werkdruk al even. Waarom komt er eerst onderzoek en worden niet meteen al maatregelen genomen?

‘We hebben in de voorstellenbrief bewust ingezet op onderzoek als eerste stap, maar dat betekent niet dat we passief afwachten. De uitkomsten van de nulmeting bepalen welke maatregelen er op omroepniveau concreet nodig zijn, en die vertaalslag maken we samen met de omroepen, niet los van hen. Wat voor ons vaststaat: onzekerheid tijdens een reorganisatie, en in de komende periode de hervorming van het omroepbestel, mag nooit een excuus worden om problemen op de lange baan te schuiven. Daar houden we de werkgevers aan, ook tussentijds.’

Zie je in de voorstellen voldoende bescherming tegen de onzekerheid, werkdruk en sociale onveiligheid die medewerkers ervaren?

‘Ik wil niet vooruitlopen op de oplossing. In de komende periode zullen er veel momenten zijn waarop onzekerheid en werkdruk, en als gevolg daarvan het gevoel van sociale onveiligheid, kunnen toenemen. Bijvoorbeeld door de hervorming van het omroepbestel. Je kunt dan niet zeggen: het is nu eenmaal een onzeker proces en daar kunnen we niets aan doen. Dat is voor ons onacceptabel.

Onderzoek daarom eerst waar dat gevoel vandaan komt. Waarom voelen mensen zich onveilig? Waar komt die werkdruk vandaan? Daarna kunnen we gezamenlijk kijken welke oplossing deze problemen het beste kan aanpakken. Daar voelen wij ons als vakbond ook verantwoordelijk voor.’

Ook zelfstandigen krijgen een plek in de inzet: de minimumtarieven in de Fair Practice Code moeten boven het verwachte wettelijke grenstarief van 40 euro uitkomen. Waarom is dat belangrijk?

‘Vanaf 1 januari 2027 introduceert de overheid een rechtsvermoeden tarief werknemerschap. Onder het grenstarief van ongeveer 40 euro per uur, kan de freelancer makkelijk een arbeidsovereenkomst claimen, de bewijslast hiertegen ligt alleen bij de opdrachtgever. Dat zal veel onduidelijkheid en ruis opleveren onderling en dat willen we voorkomen, zowel voor de zzp’er er als opdrachtgever. Beide zijn gebaat bij duidelijkheid en die creëer je door af te spreken dat de starttarieven voor freelancers tenminste boven het grenstarief van waarschijnlijk 40 euro uitkomen. Het gaat hier over een starttarief, oftewel een minimumondergrens, meer afspreken is natuurlijk altijd mogelijk en zelfs wenselijk bij meer ervaring, senioriteit en zwaarte van de opdracht.

We weten dat er bij de publieke omroep veel zzp’ers zijn die graag zzp’er willen blijven en op die manier, dus door duidelijkheid en helderheid, aan de publieke omroep willen bijdragen. Voor hen willen we de onderhandelingsruimte behouden en bevorderen.'

Begin oktober starten de onderhandelingen. Met welk resultaat zou je na afloop kunnen zeggen: dit is een goede cao geworden?

‘We hebben een stevige onderhandelingsdelegatie en werken aan tafel nauw samen met FNV en CNV. We zetten in op een uitkomst waarin al deze vragen en zorgen worden aangepakt.

Het wordt een intensief traject. De publieke omroep moet een behoorlijk bedrag bezuinigen en dat proces is nog niet afgerond. Daarnaast ligt er een hervormingstraject voor ons, richting 2027 en misschien verder. Zowel werkgevers als werknemers willen in die onzekere tijd een uitkomst die hun achterban zoveel mogelijk zekerheid biedt.

Voor ons betekent een goede cao dat je daadwerkelijk ziet dat de afspraken verschil maken: dat je loonstrook wordt aangepast en je loon omhooggaat, maar ook dat er echt aandacht is voor werkdruk. Tijdens de onderhandelingen blijven we communiceren met onze achterban en gaan we de werkvloer op.’

De respons op de enquête was hoger dan ooit, mede doordat ook niet-leden konden reageren. Zij hebben daarmee waardevolle informatie gegeven. Maar er is een verschil tussen je stem laten horen en daadwerkelijk invloed hebben op de koers waarmee de NVJ de onderhandelingen ingaat. Wat zou je tegen die groep zeggen over hun rol?

'Dat we ook niet-leden hebben gehoord, laat zien hoe breed deze onderwerpen leven. Die reacties hebben de voorstellen mede vormgegeven en dat is echt niet niks. Maar vanaf hier wordt het concreet: leden stemmen over de inzet en leden zitten straks mee aan tafel als we met werkgevers onderhandelen over die 5,5 procent, over werkdruk, over de reiskosten en positie van zzp'ers.

Een goede cao werkt door voor iedereen die met hart en ziel meewerkt aan de programma's van de publieke omroep, leden maar ook niet-leden. Juist daarom hoop ik dat niet-leden hun steun nu doorzetten en zich aansluiten. Hoe meer mensen achter ons staan, hoe serieuzer we aan de onderhandelingstafel worden genomen, en hoe beter het resultaat wordt dat we uiteindelijk voor iedereen binnenhalen.'