Het coalitieakkoord en de veranderingen voor freelancejournalisten

Het nieuwe coalitieakkoord van het aanstaande kabinet-Jetten brengt belangrijke veranderingen voor zelfstandigen. De Wet VBAR gaat grotendeels van tafel en maakt plaats voor de Zelfstandigenwet met meer ruimte voor ondernemerschap. Eén belangrijk onderdeel van de VBAR blijft wél overeind: het rechtsvermoeden van werknemerschap. En dat kan voor de journalistieke praktijk, waar vaak relatief lage uurtarieven gelden, impact hebben. In dit artikel zet Milen van Boldrik de belangrijkste veranderingen op een rij.

Fotograaf: Informateur Rianne Letschert, Rob Jetten (D66), Henri Bontenbal (CDA) tijdens het debat over het coalitieakkoord. Foto: Remko de Waal

Rechtsvermoeden van werknemerschap: richttarief €38 per uur

De eerder geplande Wet VBAR wordt grotendeels geschrapt, maar één belangrijk onderdeel blijft bestaan: het rechtsvermoeden van werknemerschap. 

Dit betekent dat freelancers die onder een bepaald uurtarief werken, eenvoudiger werknemersrechten kunnen claimen. Ook wanneer er formeel sprake is van een opdrachtovereenkomst, gaat de wet er dan vanuit dat er mogelijk een arbeidsovereenkomst is. In dat geval moet de opdrachtgever aantonen dat er daadwerkelijk sprake is van zelfstandig ondernemerschap.

In het coalitieakkoord wordt een richtbedrag genoemd van ongeveer €38 per uur. Dit bedrag is gebaseerd op wat een zelfstandige nodig heeft om onder meer: 

• pensioen op te bouwen

• zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid

• niet-declarabele uren (zoals administratie en acquisitie) te compenseren

Het tarief stijgt automatisch mee met het minimumloon en wordt telkens naar boven afgerond. Daardoor kan het bij invoering al hoger uitvallen.

Voor opdrachtgevers neemt het juridische risico toe wanneer zij onder dit bedrag betalen. Hierdoor is de verwachting dat het rechtsvermoeden een opwaarts effect zal hebben op de laagste tarieven in de sector. 

Tip: Gebruik de NVJ Tarievencalculator om snel en eenvoudig je uurtarief te berekenen. Zo kun je niet alleen je onderhandelingspositie versterken, maar ook controleren of een aangeboden vergoeding redelijk is.  

De Zelfstandigenwet moet ruimte geven aan ondernemerschap 

Het geschrapte deel van de VBAR wordt vervangen door de nieuwe Zelfstandigenwet, een initiatief van onder meer VVD en D66. Deze wet moet zelfstandigen expliciet meer ruimte geven om als ondernemer te werken. 

De wet introduceert een uitzondering op de arbeidsovereenkomst in het Burgerlijk Wetboek en werkt met twee belangrijke toetsen. 

1. Zelfstandigentoets

Er wordt gekeken of iemand kenmerken van ondernemerschap heeft, zoals:

• inschrijving bij de Kamer van Koophandel

• meerdere opdrachtgevers

• ondernemersrisico en investeringen

• voorzieningen voor pensioen en arbeidsongeschiktheid 

Lees hier meer over plannen over de verplichte AOV en wat je nu al kunt regelen  

2. Werkrelatietoets

Daarnaast wordt beoordeeld hoe de samenwerking eruitziet:

• Is er vrijheid in tijd en uitvoering van het werk?

• Is er geen hiërarchische aansturing?

• Wordt gestuurd op resultaat in plaats van op de manier van werken?

Wanneer beide toetsen positief uitvallen, wordt iemand als zelfstandige gezien.

Mogelijke sectorale toets

Er wordt onderzocht of in sectoren met een verhoogd risico op schijnzelfstandigheid extra regels nodig zijn. Hoe dit er precies uit gaat zien, is nog niet bekend. De NVJ is bereid hierover na te denken met uitgevers.

Wanneer veranderen de regels?

De Zelfstandigenwet is nog niet ingevoerd en dat zal nog wel enige tijd duren. Tot die tijd blijft de praktijk aangewezen op de bestaande rechtspraak, zoals het Deliveroo-arrest en het reguliere arbeidsrecht. Ook de Belastingdienst handhaaft voorlopig op basis daarvan. 

De verwachting is wel dat het kabinet relatief snel start met de invoering van het rechtsvermoeden rond het uurtarief, omdat daarvoor brede politieke steun bestaat. We houden je uiteraard hiervan op de hoogte. 

Stap vooruit

Al met al lijken de plannen uit het coalitieakkoord voor veel freelancejournalisten een stap vooruit. Lagere tarieven komen onder druk te staan en de positie van echte zelfstandigen moet duidelijker worden. En dat is winst.