Drukbezochte actie bij Meta voor vergoeding auteurs: ‘Ons werk, afblijven’

‘Wie ons werk gebruikt, moet daarvoor betalen.’ Met die boodschap kwamen dinsdagochtend ongeveer 120 schrijvers, journalisten en vertalers naar het Nederlandse hoofdkantoor van Meta in Amsterdam. ‘Ik vind het een grof schandaal.’

Fotografie: Ramon van Flymen

Net na negenen verzamelen zich rond een koffiekar de actievoerders, die elkaar vrolijk begroeten. De stemming is positief en strijdbaar. Op bordjes staan teksten zoals: ‘Tengels af van onze teksten’ en ‘Ons werk, afblijven’. De actie van Stichting Lira, de Auteursbond en de NVJ is de aftrap van een campagne voor een collectieve regeling, waar iedere journalist, schrijver of vertaler zich online bij kan aansluiten. Wie zich aanmeldt, steunt de procedure die Lira momenteel voorbereidt tegen Meta. ‘Inmiddels hebben meer dan 2000 makers en meer dan 1000 anderen zich aangemeld via de website en dat aantal groeit snel’, zegt Michelle Mastenbroek, jurist bij Cedar/Lira.

De collectieve campagne draait om grootschalig jatwerk. Techbedrijven trainen namelijk hun AI-modellen - zoals Meta’s Llama - met gigantische hoeveelheden tekst. Uit vrijgegeven rechtbankdocumenten, onderzoeksjournalistiek en openbare zoektools bleek dat Meta daarbij gebruikmaakte van zogeheten schaduwbibliotheken. In die illegale online verzamelingen staan miljoenen auteursrechtelijk beschermde boeken, vertalingen, onderzoeksrapporten en journalistieke producties die zonder toestemming zijn opgeslagen.

Samen niet meer klein
Schrijver Philip Dröge is ambassadeur van de actie en ontdekte dat vijf van zijn boeken zijn gebruikt om taalmodellen te trainen. ‘Ik vind het een grof schandaal. Ik heb een heilig geloof in het auteursrecht en vind dat iedereen dit moet respecteren.’ Hij put hoop uit wat er vorig jaar in de Verenigde Staten gebeurde, waar AI-bedrijf Anthropic een rechtszaak van auteurs schikte voor 1,5 miljard dollar. Dat laat volgens hem zien: ‘Alleen kunnen we weinig betekenen tegenover techreuzen zoals Meta, maar samen zijn we niet meer klein.’

Dat ziet ook vertaler Maria Postema, eveneens ambassadeur. Zij realiseert zich goed dat ze als freelancer weinig kan beginnen tegen een megabedrijf als Meta. ‘Dat we ons verenigen is dus hard nodig. Samen moeten we blijven herhalen: zonder onze teksten kan AI niet bestaan. Er is geen instemming en geen vergoeding. Dat moet veranderen.’

Romanschrijver Anja Sicking maakt deel uit van de werkgroep AI bij de Auteursbond is blij met de actie, maar wijst ook naar de overheid. ‘Wanneer je als fietsenwinkel een gestolen fiets verkoopt, wordt je handel direct dichtgetimmerd. Tegelijk mag een groot techbedrijf als Meta gewoon doorgaan met het jatten van werk van schrijvers, journalisten en vertalers.’

De enige met ballen
Iets voor 10.30 neemt Thomas Bruning van de NVJ het woord. Hij is trots dat zoveel mensen zijn gekomen om samen te vechten tegen de techreuzen. ‘Wij komen om te praten, maar als het nodig is, zal er een rechtszaak volgen.’ Of, zoals oud-journalist Felix Rottenberg, nu voorzitter van Stichting Lira, het samenvat: ‘Hallo Meta, jullie zijn er gloeiend bij.’

Rond half elf zet de groep koers richting de voordeur, met het eisenpakket. Na wat aanvankelijke twijfel van de aanwezige makers, wordt er steeds iets enthousiaster de slogan ‘Tengels af van onze teksten’ gescandeerd. Vooraan lopen Anja Sicking en journalist Anouk Eigenraam. Meerdere keren bellen ze aan bij Meta. Als uiteindelijk de deur opengaat, verschijnt alleen de beveiliger. ‘De enige hier met ballen,’ roept iemand. Hij belooft dat de papieren bij Meta terechtkomen.

Milen van Boldrik van de NVJ vindt het tekenend dat er niemand van het bedrijf zelf naar de deur komt. ‘Ze durven niet naar buiten te komen. Terwijl iedereen voelt: dit kan zo niet langer.’ Waar zij op hoopt vanuit de NVJ, is in de eerste plaats erkenning. ‘Dat ze toegeven dat dit werk gebruikt is voor hun taalmodellen. Dat zoveel journalisten, schrijvers en vertalers hier vandaag staan is een duidelijk signaal. Samen laten we zien: wij willen niet dat ons werk zomaar wordt gebruikt, zonder zeggenschap of vergoeding.’

Laatste poging
De actie valt ook buiten Nederland op. Zo steunt de European Federation of Journalists (EFJ) de actie van vandaag. ‘Meta steelt inhoud die niet van het bedrijf is, om er winst mee te maken’, stelt EFJ-voorzitter Maja Sever. ‘Door zijn handelen ondermijnt het Amerikaanse bedrijf de journalistiek en het recht van burgers op toegang tot vrije, onafhankelijke en pluriforme informatie.’

Ondanks al die steun is Bruning er niet gerust op dat Meta alsnog het gesprek aangaat. ‘We hopen de komende weken zoveel mogelijk mensen te verzamelen die zich bij ons aansluiten, en zullen nog een laatste poging doen om in gesprek te gaan. Als dat er niet in zit, starten we de procedure.’ Van Boldrik rekent daarbij op steun vanuit Den Haag. ‘De politiek heeft een rol om dit maatschappelijke probleem te tackelen. Deze bijeenkomst is een succesvol startpunt op weg naar een oplossing.’

Wil je de actie steunen? Meld je dan aan via opstand.ai