Interviewen is ‘één van de leukste en interessantste journalistieke genres die er zijn’, zegt Arend Hulshof. Om andere journalisten hier beter in te laten worden, geeft hij sinds kort bij de NVJ de cursus Interviewen. ‘Ik hoop dat mensen aan het eind enthousiast zijn om meer te interviewen, en meer lef hebben om die ene moeilijke vraag wel te stellen.’

Auteur: Marianne Lucieer

Waarom is interviewen zo leuk?

‘Ik vind het spel heel interessant. Hoe haal je het beste uit een gesprek, en hoe zet je het vervolgens goed op papier? Voor 2019 was ik lang hoofdredacteur van Wordt Vervolgd, het inmiddels helaas opgeheven blad van Amnesty International. Hoewel dat een drukke baan was, maakte ik altijd ruimte om ook te interviewen. De voorbereiding, bedenken welke vragen je moet stellen en hóé je dat moet doen, en dat dan zien samenkomen op papier. Dat vind ik wel heel mooi.’ 

Wat doen interviewers vaak fout volgens jou?

‘Dat hangt vaak af van hoe ervaren ze zijn. Beginnende journalisten vinden het vaak ingewikkeld om kritische vragen te stellen. Vaak zijn ze te voorzichtig, of juist veel te eager. Het is nuttig om na te denken over hoe je de vraag moet stellen zodat je er het meeste uithaalt. Je wil ook niet dat de geïnterviewde dichtslaat. Dat is misschien wel het moeilijkste aan het interviewvak.’

Wat is de belangrijkste les die jij ooit leerde op het gebied van interviewen?

’Als beginnend journalist ging ik in 2008 met Frénk van der Linden op pad. Wat me toen opviel, was dat hij al tijdens de voorbereiding bezig was met hoe het interview uiteindelijk op papier zou komen. Het interview, dat met meerdere mensen was, vond plaats in de stationsrestauratie in Leiden. Daarna zaten we in dezelfde trein naar huis. Frénk wist meteen: dit wordt hoe we het gaan opschrijven. Ik was daar totaal nog niet mee bezig. Maar hoe eerder je nadenkt over de uiteindelijk tekst, hoe beter je weet wat je wel of niet moet vragen. Denk bijvoorbeeld aan een mooie anekdote die je beeldend wil neerzetten aan het begin, dan vraag je naar meer details daarover. Dat je dat doet, en tegelijkertijd openstaat voor wat je verder hoort in het gesprek en wat bijvoorbeeld een mooiere opening kan zijn, is moeilijk, maar ook heel leuk. Uiteindelijk gaat het veel meer om de vorm dan we denken.’ 

Verandert AI het werk van de interviewer?

‘Het kan zeker helpen, zowel in de voorbereiding als in de uitwerking. Je moet niet een nota waar je een interview over hebt in een AI-tool gooien en vragen welke tien vragen je daarover moet stellen, om maar een voorbeeld te geven. Het is toch beter om de nota zelf te lezen, vragen de formuleren en dan aan AI te vragen of er nog tien vragen zijn die je kunt stellen. Dan krijg je ook niet meteen tien fantastische vragen, maar ze kunnen je wel in een richting laten denken waar je niet zelf aan hebt gedacht. Hetzelfde met de uitwerking: als je je interviewtranscriptie in een tool zet en die vraagt om er een mooie tekst van te maken, dan krijg je een heel slecht artikel. Maar als je vastloopt op een zin, dan kun je vragen om twintig varianten op die zin, en met de antwoorden zelf een goed alternatief bedenken. Een beetje net als ik Synoniemennet vroeger altijd open had staan, maar dan breder. Zo kun je dat bijvoorbeeld ook met koppen doen. Maar het interview zelf blijft – gelukkig – toch gewoon volledig mensenwerk.’

Kan iedereen leren interviewen?

‘Iedereen kan er in elk geval een stuk beter in worden. Het komt op een gegeven moment ook aan op talent, de vraag of je er oog voor hebt, de wil om te leren en gevoel voor hoe je het goed opschrijft en wat interessante vragen zijn. Maar als je dat hebt, en interesse om er beter in te worden, dan kun je een heel eind komen door te oefenen en deze training te volgen.

‘Daarnaast zou ik adviseren om open te staan voor lessen van anderen. Lees interviews en praat er met andere journalisten over, en laat je stukken tegenlezen. Het is heel interessant om over interviewtechnieken te praten en te kijken wat je daaruit mee kunt nemen. Ik leer ook nog steeds, ook van deelnemers aan de cursus. Die komen bijvoorbeeld met een andere suggestie om een vraag te stellen waarvan ik denk: dat ga ik ook eens proberen.’

Hoe hoop je dat cursisten na die twee dagen meenemen?

‘Vooral enthousiasme, zin om meer te gaan interviewen. En ik hoop dat ze dan wat meer lef hebben om die ene moeilijke vraag wel te stellen, op een manier die bij hen past. Je hebt bij het uitwerken zelden spijt van een vraag die je hebt gesteld, en veel vaker van een vraag die je achterwege hebt gelaten.’