NVJ is voorzichtig positief over de gepresenteerde plannen van de coalitiepartijen

De NVJ vindt dat het coalitieakkoord op belangrijke punten een positieve koerswijziging laat zien voor de journalistiek. Het terugdraaien van 50 miljoen euro aan bezuinigingen op de publieke omroep en de expliciete aandacht voor een persveilige werkomgeving voor journalisten zijn duidelijke stappen vooruit. Tegelijkertijd ontbreekt een samenhangende digitale mediastrategie en baren de plannen op het gebied van sociale zekerheid zorgen. In onderstaande reactie licht de NVJ deze punten nader toe.

Rob Jetten, Dilan Yeşilgöz en Henri Bontenbal tijdens de presentatie van het coalitieakkoord met de titel ‘Aan de Slag’. Foto: Laurens van Putten

• Lees ook op Villamedia: Coalitie: 50 miljoen voor media per jaar, NPO moet inzetten op digitalisering

Integraal mediabeleid en publieke omroep

We vinden het een goede zaak dat de coalitie uitgaat van een samenhangend mediabeleid waarin zowel publieke als private journalistiek kunnen floreren. Dat uitgangspunt delen wij. Wat nog ontbreekt, zijn concrete maatregelen die de zichtbaarheid, toegankelijkheid en waardering van journalistiek in het digitale domein daadwerkelijk versterken.

Het is goed dat een deel van de bezuinigingen op de publieke omroep, 50 miljoen euro, wordt teruggedraaid en dat de hervormingsopdracht duidelijker wordt neergezet. Daarbij benadrukt de NVJ dat de volgorde cruciaal is. Eerst hervormen en pas daarna kijken of en waar kan worden bezuinigd. Alleen zo wordt voorkomen dat programma’s en makers, de kern van de publieke omroep, de rekening betalen voor structurele problemen in het bestel.

Daarbij onderstrepen wij dat de publieke omroep onderdeel is van onze kritische infrastructuur. De publieke omroep en private journalistiek spelen een essentiële rol in het versterken van de weerbaarheid van burgers en de verbondenheid van de samenleving als geheel. Onafhankelijke journalistiek, betrouwbare informatie en een sterke culturele programmering zijn daarbij onmisbaar. Vanuit dat perspectief past het om niet alleen te spreken over hervormingen en bezuinigingen, maar juist ook over investeringen die bijdragen aan kritische journalistiek, onafhankelijke informatievoorziening en een breed en toegankelijk cultureel aanbod.

De ambitie om sterker in te zetten op digitalisering en op intensievere samenwerking met lokale en regionale omroepen onderschrijven wij volledig. Die ambities vragen echter om extra middelen. Dat laat zich moeilijk rijmen met een resterende bezuinigingsopdracht en vraagt om heldere keuzes.

PersVeilig

We zijn blij dat de coalitie het belang van een persveilige werkomgeving voor journalisten nogmaals onderstreept. Dit is wat ons betreft een voorwaarde om als journalistiek volwaardig ons werk te kunnen doen. Over een invulling van extra maatregelen op dit vlak gaan we graag het gesprek met de aankomende bewindspersoon aan.

Digitaal

Eerder drong de NVJ aan op centraal gecoördineerd beleid en regelgeving van het digitale mediadomein. Dat zien we helaas onvoldoende terug in de nu gepresenteerde plannen. De impact van het onbetaald gebruik van journalistiek materiaal voor AI wordt niet benoemd, terwijl dit een prangend probleem is. Dat geldt ook voor goede toegang tot onafhankelijke media via social media, digitale zoekfuncties en devices.

We zien wel dat de coalitiepartijen socialmediaplatformen meer willen gaan aanspreken op hun verantwoordelijkheid voor de inhoud van verspreide informatie. Dat juichen we toe. We wijzen erop dat in dit verband zeer voorzichtig moet worden omgegaan met het begrip desinformatie, dat snel een meer politieke lading kan krijgen. Beter is het om in te zetten op aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid van socialmediaplatformen voor strafbare of onrechtmatige informatie.

WOO

Het is een goede zaak dat de coalitie niet mee wenst te gaan in een verdere inperking van de WOO en de wetsevaluatie wil afwachten, die in onze optiek juist zou moeten zorgen voor een aantal verbetervoorstellen als het gaat om toegankelijkheid en snelheid van beschikbaarstelling van overheidsinformatie.

Zelfstandigen / ZZP-regelgeving

Voor zelfstandigen zien we enige lichtpuntjes in het akkoord. Zo wordt de wet VBAR opgeknipt en blijft alleen het tweede deel bestaan in de plannen.

Daarmee komt er een duidelijke ondergrens voor freelancewerk, die nu in de journalistiek nog niet altijd gehaald wordt. Dat betekent dat wanneer je onder een bepaald tarief verdient (nu 36 euro per uur), je als freelancer makkelijker een arbeidsovereenkomst en bijkomende werknemersrechten kunt claimen. Dat zal de ernstigste uitwassen qua beloning van freelancers kunnen stoppen.

Het geschrapte tweede deel van VBAR wordt in de plannen vervangen door de Zelfstandigenwet. Deze wet geeft meer ruimte voor ondernemerschap dan de oorspronkelijke wet VBAR. Voor ondernemende freelancejournalisten is deze nieuwe koers goed nieuws.

Sociale zekerheid

Op het gebied van de duur van de werkloosheidsuitkering en aanpassing van de AOW en Arbeidsongeschiktheidsregelgeving  worden hardvochtige plannen gepresenteerd. Het verkorten van de WW-uitkering tot maximaal een jaar en het verder oprekken van de pensioenleeftijd heeft een grote impact op met name oudere journalisten, die in een onzekere arbeidsmarkt binnen de mediasector niet langer kunnen terugvallen op noodzakelijke sociale zekerheid. De coalitieplannen op sociaal vlak vormen een bittere pil waar in onze optiek onvoldoende over is nagedacht.

Al met al zijn we blij dat dit akkoord echt een kentering betekent ten opzichte van het beleid van het vorige kabinet als het gaat om het journalistieke domein. Op sociaal vlak maken we ons wel zorgen over de voorgenomen plannen.